Серијата DJI Matrice е индустриска платформа наменета за премер, инспекции и јавна безбедност. Разликата во однос на потрошувачките дронови не е само во цената, туку во точноста на позиционирањето, издржливоста и можноста за менување на сензорите според задачата.

Што нуди индустриската платформа

На пример, кај моделот Matrice 400 RTK производителот наведува:

• RTK позиционирање со точност од 1 cm + 1 ppm хоризонтално и 1,5 cm + 1 ppm вертикално;
• време на лет до 59 минути, со што се снимаат поголеми површини во еден лет;
• носивост до 6 kg и можност за повеќе сензори истовремено;
• заштита од прав и вода со оценка IP55, за работа и при полошо време;
• систем за избегнување пречки со LiDAR и радар, важен при летање близу далноводи и објекти.

Едно летало, повеќе сензори

Индустриските летала работат со заменливи сензори. Мапирачка камера со голема резолуција се користи за ортофото и 3D модели, LiDAR сензорот за терен под вегетација и за далноводи, а термалната камера за фотоволтаични централи, покриви и топловоди. Така со иста платформа се покриваат сосема различни задачи.

Зошто RTK е важен

Со RTK позиционирање, координатите на секоја снимка се познати со сантиметарска точност веќе во моментот на снимање. Тоа го намалува бројот на контролни точки на терен и го скратува времето на мерење. Контролните точки сепак се користат за проверка на резултатот, особено кога податоците се наменети за катастар или проектирање.

Што добива нарачателот

Побрз премер на големи површини, помалку време на терен, безбедно снимање на тешко пристапни места и резултати подготвени за CAD, GIS и BIM. Квалитетот на крајниот производ сепак не зависи само од леталото, туку и од планирањето на летот, контролните точки и обработката.

Геодетскиот елаборат е технички документ што го изработува овластен геодет врз основа на мерења на терен. Со него се утврдуваат положбата, обликот и површината на катастарските парцели и објектите, како и промените што настанале на нив. Елаборатот е основа за запишување на правата и промените во катастарот на недвижности што го води Агенцијата за катастар на недвижности.

Кога е потребен геодетски елаборат

• при делба или спојување на катастарски парцели;
• при запишување на нов објект или на доградба и надградба;
• при запишување на посебни делови од зграда, како станови и деловни простори;
• при обележување на граници на катастарска парцела;
• при запишување на инфраструктурни објекти;
• во постапки за легализација, експропријација и судски спорови за меѓи.

Како се изработува

1. Барање и документација. Се собираат имотниот лист, доказот за сопственост и постојната техничка документација, ако таква постои.
2. Мерење на терен. Мерењата се изведуваат со GNSS приемници преку мрежата MAKPOS и со тотална станица, поврзани со државниот координатен систем.
3. Обработка. Се изработуваат нумеричките податоци, графичките прилози и пресметките на површини.
4. Преглед и заверка. Елаборатот се доставува до Агенцијата за катастар на недвижности, која го прегледува и заверува пред запишувањето.

Законска основа

Изработката на геодетски елаборати ја уредува Законот за катастар на недвижности („Службен весник на Република Македонија“ бр. 55/2013), со подоцнежните измени и дополнувања, како и подзаконските акти донесени врз основа на него. Вршењето на геодетски работи за потребите на катастарот е дозволено само за трговски друштва и овластени геодети кои ги исполнуваат условите пропишани со законот.

Совет пред да започнете

Пред мерењето проверете дали податоците во имотниот лист се совпаѓаат со состојбата на терен. Несовпаѓањата меѓу запишаната и фактичката состојба се најчеста причина за продолжување на постапката, а навремено откриени можат да се решат во истиот елаборат.

Фотограметријата создава 3D модел од голем број преклопени фотографии. Софтверот ги пронаоѓа истите точки на повеќе снимки и ја пресметува нивната положба во простор. LiDAR испраќа ласерски импулси и ја мери нивната повратна патека, па ја добива положбата на секоја точка директно.

Кога е подобра фотограметријата

• отворен терен без густа вегетација: градилишта, кариери, депонии, земјоделско земјиште;
• кога е потребно ортофото со висока резолуција и вистински бои;
• за 3D модели на фасади и објекти со изразена текстура;
• кога буџетот е поограничен, бидејќи опремата и обработката се поевтини.

Кога е подобар LiDAR

• терен под шума и густа вегетација: ласерот поминува низ празнините меѓу лисјата, а современите сензори регистрираат и до пет одрази од еден импулс;
• далноводи, кабли и тенки конструкции што фотограметријата тешко ги реконструира;
• снимање при слабо осветлување или на еднообразни површини без текстура, како снег, песок и вода;
• кога е потребен дигитален модел на теренот под вегетацијата за проектирање патишта и канали.

Точност

Со RTK позиционирање и контролни точки, фотограметријата постигнува точност од неколку сантиметри на отворен терен. За LiDAR сензорот DJI Zenmuse L2 производителот наведува точност од 5 cm хоризонтално и 4 cm вертикално при висина на лет од 150 m. На терен под вегетација LiDAR дава значително посигурен модел на теренот.

Комбинација

Во пракса двата метода често се комбинираат: LiDAR за моделот на теренот, а фотограметрија за ортофото и визуелен приказ. Пред снимањето, изборот на метод го правиме според намената на податоците.

Постапката за легализација ја уредува Законот за постапување со бесправно изградени објекти („Службен весник на Република Македонија“ бр. 23/2011), изменет повеќепати, последно со измените објавени во бр. 174/2021 според консолидираниот текст. Законот определува кои објекти можат да добијат правен статус и кои документи се приложуваат кон барањето.

Што се приложува кон барањето

Според член 6 од законот, кон барањето за објекти од локално и државно значење се приложуваат:

• доказ за идентитет на барателот, односно извод од Централниот регистар за правно лице;
• доказ за приклучоци на инфраструктура или изјава заверена кај нотар дека објектот е изграден пред влегувањето во сила на законот;
• геодетски елаборат за утврдување на фактичката состојба на бесправниот објект, заедно со имотен лист за земјиштето.

Во зависност од случајот се приложуваат и дополнителни документи, како договор за закуп или согласност од сопственикот на земјиштето.

Зошто елаборатот е клучен

Изградената површина утврдена со геодетскиот елаборат е основа за пресметка на надоместокот за утврдување на правен статус (член 20). Грешка во мерењето значи погрешно пресметан надоместок или враќање на предметот на дополнување. За линиските инфраструктурни објекти законот бара посебни елаборати за надземниот и за подземниот дел (член 7).

Рокови

Рокот за поднесување нови барања изнесуваше шест месеци од влегувањето во сила на законот во 2011 година и е истечен. Барањата што се веќе поднесени можат да се дополнуваат и по истекот на рокот (член 10). Пред да започнете, проверете го статусот на вашиот предмет во надлежната општина, бидејќи законската рамка за легализација е предмет на чести измени.

Неисправните делови на фотоволтаичниот панел се загреваат повеќе од исправните. Термалната камера ги регистрира тие разлики во температурата, па дефектите се гледаат на термограмот како светли точки или површини. Со дрон, централа од неколку хектари се снима за неколку часа, без прекин на производството.

Што се открива

• загреани точки на поединечни ќелии, најчесто поради пукнатини или засенчување;
• неисправни бајпас диоди, видливи како загреана третина од панелот;
• исклучени низи и панели што воопшто не произведуваат;
• нечистотија и засенчување од вегетација;
• проблеми со конекторите и кабелските врски.

Услови за снимање

Меѓународниот стандард IEC TS 62446-3 ги определува условите за термографија на фотоволтаични системи. Снимањето се изведува при доволно сончево зрачење, најмалку 600 W/m², за дефектите да бидат јасно видливи, со доволна резолуција на термалната слика и под соодветен агол во однос на панелите. Затоа снимањето се планира за ведри денови, околу пладне.

Резултат

Нарачателот добива извештај со локација на секој дефект на ортофото, вид на дефектот, температурна разлика и препорака. Со тоа екипата за одржување оди директно до проблематичниот панел, наместо да ја проверува целата централа.

Агенцијата за цивилно воздухопловство го објави македонскиот текст на Регулативата (ЕУ) 2019/947 за правилата и постапките за работа со беспилотни летала. Заедно со Делегираната регулатива (ЕУ) 2019/945 за техничките барања, таа е основа на европскиот пристап кон дроновите, заснован на ризикот од операцијата.

Три категории на операции

• Отворена категорија е за операции со низок ризик: летање во видно поле, до 120 m над теренот, со подкатегориите A1, A2 и A3 според оддалеченоста од луѓе.
• Специфична категорија е за операции со поголем ризик, на пример летање над населени места или надвор од видно поле. За неа е потребно оперативно овластување врз основа на проценка на ризикот.
• Сертифицирана категорија е за операции со највисок ризик и бара сертификација слична на онаа во класичното воздухопловство.

Оператор и пилот

Регулативата разликува оператор, односно лицето или друштвото одговорно за операцијата, и пилот на далечина кој управува со летало. Операторот се регистрира кај надлежниот орган, а пилотот мора да има соодветна обука и потврда за оспособеност за категоријата во која лета. Во 2023 година Агенцијата за цивилно воздухопловство го издаде првиот сертификат за оператор на беспилотни летала за комерцијални операции во Македонија.

На што да внимава нарачателот

• дали изведувачот е регистриран оператор и дали пилотот има потврда за соодветната категорија;
• дали подрачјето на снимање е во ограничена зона, на пример во близина на аеродром;
• дали изведувачот има осигурување од одговорност кон трети лица;
• дали снимањето е поврзано со државниот координатен систем преку контролни точки, за резултатите да можат да се користат во проектирање и катастар.

Георадарот (GPR) испраќа краткотрајни електромагнетни импулси во почвата. Кога импулсот ќе наиде на објект со различни електрични својства, на пример цевка, кабел, камен или празнина, дел од енергијата се одбива назад до антената. Од времето на враќање се пресметува длабочината.

Хиперболата

Додека антената се движи над цевка, одразот најпрвин доаѓа подоцна, потоа најрано кога антената е точно над неа, па пак подоцна. На радарграмот тоа се гледа како хипербола, чиј врв ја покажува положбата и длабочината на инсталацијата.

Фреквенција и длабочина

• ниски фреквенции, околу 100 до 250 MHz: поголема длабочина, но помала резолуција; за геолошки слоеви и големи објекти;
• средни фреквенции, околу 250 до 600 MHz: најчест избор за подземни инсталации во урбана средина;
• високи фреквенции, над 1 GHz: мала длабочина, но висока резолуција; за скенирање армирани бетонски конструкции.

Затоа современите уреди често имаат антени со две фреквенции, за во еден премин да се добијат и длабочина и детали.

Влијание на почвата

Сувите песокливи почви ги пропуштаат брановите добро, а влажните и глинестите ги придушуваат. Во иста улица, длабочината на откривање може да се разликува и неколку пати. Затоа резултатите на георадарот секогаш се проверуваат со електромагнетен локатор и со постојните податоци за инсталациите.

Подземните инсталации се поставувани во различни периоди, од различни изведувачи и по различни стандарди. Затоа податоците за нивната положба често се непотполни, неточни или воопшто не постојат. Ископ без претходна проверка е ризик за безбедноста на работниците, за снабдувањето на корисниците и за буџетот на инвеститорот.

Последици од оштетување

• прекин на снабдувањето со вода, струја, гас или интернет;
• опасност по живот при оштетување на гасовод или кабел под напон;
• трошоци за поправка и надомест на штета кон сопственикот на мрежата;
• застој на градилиштето и пробивање на роковите.

Методи на детекција

Електромагнетниот локатор ги трасира металните цевки и каблите, вклучително и каблите под напон, и ја одредува нивната длабочина. Неметалните цевки ги открива само ако во нив се внесе сонда.

Георадарот испраќа електромагнетни бранови во почвата и го регистрира нивниот одраз. Ги открива и неметалните инсталации, како PVC и PE цевки, бетонски канали, како и шуплини и стари темели. Длабочината на откривање зависи од фреквенцијата на антената и од видот на почвата. Во вообичаени урбани услови изнесува од околу 1,5 до 3 m, а во влажни и глинести почви е помала.

Постапка

1. преглед на постојните податоци и катастарот на инфраструктурни објекти;
2. скенирање на подрачјето со локатор и георадар, профил по профил;
3. обележување на утврдените траси со боја на површината;
4. мерење на трасите со GNSS и предавање во CAD и GIS формат.

Ниту еден метод не дава потполна сигурност. Затоа во близина на обележаните траси ископот се изведува внимателно, по можност рачно, а резултатите од детекцијата се користат како основа за безбедно планирање на работите.

Во периодот од 2018 до 2022 година, Агенцијата за катастар на недвижности, со техничка поддршка од норвешката агенција за картографија Kartverket, спроведе LiDAR снимање од воздух. Во првата кампања беа снимени околу 11.800 km², а снимањето продолжи и на преостанатиот дел од територијата.

Што е снимено

• класифициран облак на точки, со густина од 2 и 5 точки на квадратен метар;
• дигитален модел на теренот (DTM), кој го прикажува теренот без вегетација и објекти;
• дигитален модел на површината (DSM), кој ги вклучува објектите и вегетацијата.

Каде се користат податоците

Податоците се наменети за заштита од поплави, планирање на инфраструктура, просторно планирање и следење на животната средина. Достапни се преку геопорталот на Агенцијата, а дел од производите и преку посебен LiDAR портал.

Дали заменуваат премер на терен

Државниот модел е одлична основа за прелиминарни анализи, идејни решенија и проценка на кубатури на поголеми површини. За основни проекти, исколчување и катастарски елаборати сепак е потребен детален премер на терен или со дрон, бидејќи се бара поголема густина на точките, сантиметарска точност и ажурна состојба на теренот.

Во нашите проекти ги комбинираме државните LiDAR податоци за поширокото подрачје со детално снимање на самата локација.

MAKPOS е мрежата на перманентни GNSS станици на Агенцијата за катастар на недвижности. Станиците непрекинато ги следат сателитите и пресметуваат корекции за грешките што настануваат при минувањето на сигналот низ атмосферата и од орбитите и часовниците на сателитите. Корекциите се испраќаат до приемниците на терен преку интернет.

Што е RTK

RTK (Real Time Kinematic) е метод на мерење во реално време со користење на корекциите од референтни станици. Кога приемникот ќе постигне фиксно решение (RTK FIX), хоризонталната положба се одредува со точност од околу 1 до 3 cm, а висината со нешто помала точност. Без корекции, положбата се одредува со грешка од неколку метри.

Статичко мерење

За геодетски мрежи и точки од кои се бара највисока точност се користи статичко мерење. Приемникот подолго време стои на точката, а податоците се обработуваат подоцна заедно со податоците од перманентните станици.

Што влијае на точноста

• видливост на небото: згради, дрвја и тесни улици го намалуваат бројот на видливи сателити;
• одбиени сигнали од фасади и метални површини;
• покриеност со мобилен интернет за пренос на корекциите;
• правилна трансформација меѓу ETRS89 и државниот координатен систем.

Каде се користи

RTK мерењата преку MAKPOS се основа за катастарските мерења, исколчувањето на објекти, мерењето на контролни точки за снимање со дрон и снимањето на трасите на подземни инсталации. Сите мерења на Геопроект Инженеринг се поврзуваат со државниот координатен систем преку оваа мрежа.

Изградбата на објект не завршува со последната фасадна плоча. За објектот да добие имотен лист, неговата положба и површина мора да се утврдат со геодетски премер и да се запишат во катастарот на недвижности. Геодетските работи се потребни во сите фази на градбата.

1. Пред градбата: подлога и обележување

Проектантот работи врз ажурирана геодетска подлога на парцелата. Пред почетокот на ископот, геодетот го обележува објектот на терен според одобрениот проект: аглите на објектот, градежната линија и висинските коти. Грешка во оваа фаза значи објект надвор од градежната линија или навлегување во соседната парцела.

2. Во текот на градбата: контролни мерења

Со контролни мерења се проверуваат вертикалноста на конструкцијата, висините на плочите и положбата на столбовите. Кај повисоки објекти и објекти на нестабилен терен се следат и слегнувањата.

3. По градбата: елаборат за изведена состојба

По завршувањето се снима изведената состојба на објектот. Според Законот за градење („Службен весник на Република Македонија“ бр. 130/2009, со подоцнежните измени), за запишување на објектот се поднесува проект на изведена состојба и геодетски елаборат од извршениот премер. Со елаборатот се утврдуваат габаритот, катовите и посебните делови, како станови, деловни простории и гаражи.

4. Запишување

Елаборатот се доставува до Агенцијата за катастар на недвижности, која по прегледот го запишува објектот и издава имотен лист за објектот и за посебните делови.

Совет: ангажирајте го истиот геодет за сите фази. Податоците од обележувањето и контролните мерења се користат и во завршниот елаборат, што ја скратува постапката.

Секој објект се слегнува по изградбата, особено во првите години. Слегнувањето станува проблем кога е нерамномерно, кога продолжува подолго од очекуваното или кога се забрзува. Тогаш настануваат пукнатини, искривувања на конструкцијата и оштетувања на инсталациите.

Кога е потребно следење

• високи објекти, мостови, брани и потпорни ѕидови;
• објекти на нестабилен или насипан терен и во близина на свлечишта;
• соседни објекти при длабок ископ за нова градба;
• објекти во близина на тунели, железници и прометници со тешки возила;
• постоечки објекти на кои се појавиле пукнатини.

Како се мери

На објектот и во неговата околина се поставуваат репери и призми. Од стабилни точки надвор од зоната на влијание, со прецизен нивелман и со тотална станица периодично се мерат нивните висини и положби. Со споредба на мерењата од различни периоди се пресметуваат поместувањата, со точност од делови од милиметар до неколку милиметри.

Колку често

Динамиката зависи од објектот и од фазата на градба. Во текот на ископ и градба мерењата се почести, понекогаш неделни, а по стабилизацијата се проредуваат на неколку пати годишно. Во проектот за следење се дефинираат и граничните вредности, при чие надминување веднаш се известуваат проектантот и надзорот.

Резултат

По секоја серија мерења се изработува извештај со табели и графикони на поместувањата низ времето. Тоа е објективен доказ за однесувањето на објектот, корисен и за проектантот и за евентуални спорови за штета кај соседните објекти.

Обичната фотографија од воздух е искривена. Објектите на рабовите на снимката се гледаат под агол, повисоките објекти се навалени, а размерот не е ист насекаде. Ортофотото е снимка од која тие искривувања се отстранети со геометриска обработка, па секој пиксел е на својата вистинска положба во координатен систем.

Како се изработува

1. планирање на летот со преклоп меѓу снимките од околу 70 до 80 проценти;
2. мерење на контролни точки на терен со GNSS;
3. снимање со беспилотно летало со RTK позиционирање;
4. фотограметриска обработка: модел на површината и исправување на секоја снимка;
5. спојување во единствена ортофото снимка и контрола на точноста.

Резолуција

Резолуцијата се изразува со големината на пикселот на теренот (GSD). Со беспилотно летало таа најчесто изнесува од 1 до 3 cm, што е многу подетално од сателитските снимки. На таква снимка се гледаат рабници, шахти, ознаки на патот и поединечни дрвја.

За што се користи

• подлога за проектирање и урбанистички планови;
• следење на напредокот на градилиштата и пресметка на изведени работи;
• евиденција на земјоделски површини и шуми;
• доказ за состојбата на терен на одреден датум, на пример пред почеток на работи;
• подлога за GIS системите на општините и јавните претпријатија.

Ортофотото се предава во стандардни формати, како GeoTIFF, кои директно се отвораат во CAD и GIS софтвер.

Проценката на вредноста на недвижен имот ја уредува Законот за процена („Службен весник на Република Македонија“ бр. 115/2010, со подоцнежните измени). Законот определува кој смее да врши проценка, кога таа е задолжителна и како се организира професијата.

Кога е задолжителна

Според член 6 од законот, проценка се врши, меѓу другото, во следниве случаи:

• при пренос на сопственост;
• при утврдување на вредноста на капиталот и статусни промени на друштвата;
• во постапки за стечај и ликвидација;
• при финансирање и хипотекарни и заложни кредити;
• во постапки за експропријација;
• при оданочување со данок на имот;
• во други случаи утврдени со закон.

Кој смее да врши проценка

Проценка врши овластен проценувач: трговец поединец или трговско друштво што има лиценца за проценка од соодветната област и е запишано во регистарот на проценувачи. Лиценцата ја издава надлежното министерство за секоја област посебно. Проценувачите се здружени во Комората на проценувачи, која води централен регистар на лиценцираните проценувачи.

Што содржи извештајот

Извештајот за проценка ги содржи податоците за имотот од катастарот, опис на објектот и неговата состојба, применетите методи, споредбени податоци од пазарот и конечната проценета вредност. Точните податоци за површината и состојбата на објектот се основа за веродостојна проценка, па кога постојат несовпаѓања, проценката е добро да се поврзе со геодетско снимање.

Делбата на катастарска парцела значи од една парцела да се формираат две или повеќе нови, секоја со свој број, граници и површина. Таа е потребна при наследство, при продажба на дел од земјиштето или кога сопствениците сакаат секој да има посебна парцела.

Пред да започнете

• Проверете го урбанистичкиот план. За градежно земјиште, планот ги определува градежните парцели. Делба што не е во согласност со планот може да биде пречка за идна градба.
• Договор меѓу сосопствениците. Ако парцелата има повеќе сопственици, сите треба да се согласат за начинот на делба.
• Пристап до секоја нова парцела. Секоја нова парцела треба да има пристап до пат, инаку нејзината употребна вредност значително се намалува.
• Состојба во катастарот. Проверете дали границите и површината во имотниот лист одговараат на состојбата на терен.

Постапка

1. мерење на постојната парцела и нејзините граници на терен;
2. изработка на предлог за делба според договорот и прописите;
3. изработка на геодетски елаборат за делба;
4. правна основа за промената, на пример договор, решение за наследство или спогодба;
5. доставување до Агенцијата за катастар на недвижности и запишување на новите парцели;
6. по потреба, обележување на новите граници на терен.

Совет: новите граници обележете ги на терен веднаш по запишувањето. Тоа е најевтиниот начин да се избегнат идни спорови за меѓи.

Експропријацијата е одземање или ограничување на сопственоста на недвижен имот заради јавен интерес, со правичен надомест. Постапката ја уредува Законот за експропријација, со подоцнежните измени. Во неа геодетските податоци имаат клучна улога, бидејќи од нив зависат и обемот на експропријацијата и надоместокот.

Геодетскиот елаборат за експропријација

Елаборатот ги утврдува точните граници и површини на деловите од парцелите што се експроприраат, врз основа на проектот за инфраструктурниот објект и мерење на терен. За секоја засегната парцела се определува:

• површината што се експроприра и површината што останува на сопственикот;
• новите граници и броеви на парцелите по делбата;
• објектите, насадите и другите подобрувања на земјиштето што се засегнати.

Зошто е важен за сопственикот

Надоместокот се пресметува според површината утврдена со елаборатот и според проценката на вредноста. Ако површината или положбата на границата се погрешни, погрешен е и надоместокот. Сопственикот има право да ги провери податоците и, по потреба, да ангажира свој геодет и проценувач.

Остаток од парцела

Кога по експропријацијата останува мал или неупотреблив дел од парцелата, сопственикот може да бара да се експроприра и тој дел. Затоа е важно елаборатот јасно да ја прикаже и површината и обликот на остатокот.

Совет: пред да се согласите со понудениот надомест, проверете дали површината во елаборатот одговара на состојбата на терен и на имотниот лист.

Пресметката на кубатури е една од најчестите задачи на градилиштата, во кариерите и на депониите. Од неа зависат плаќањето кон изведувачот, планирањето на транспортот и контролата на залихите.

Класично мерење

Со тотална станица или GNSS приемник геодетот мери поединечни точки на теренот, најчесто во мрежа или по карактеристични линии. Методот е точен, но точките се на растојание од неколку метри, па деталите меѓу нив се интерполираат. На стрмни и нестабилни купови мерењето е и опасно.

Мерење со дрон

Беспилотното летало ја снима целата површина, а со фотограметриска обработка се добива модел со милиони точки. Предностите се:

• целосна покриеност на теренот, вклучително и неправилните облици;
• безбедност, бидејќи никој не мора да се качува на куповите;
• брзина: голема депонија се снима за десетина минути;
• ортофото и модел што служат како доказ за состојбата на одреден датум.

Точност

Со RTK позиционирање и контролни точки, разликата меѓу двата метода кај правилно изведено снимање е мала, а кај неправилни купови мерењето со дрон често е и попрецизно, бидејќи го опфаќа секој детал. Важно е да се дефинира референтната површина од која се пресметува волуменот, на пример состојбата пред ископот.

Периодично следење

Со редовно снимање, на пример месечно, се следи напредокот на работите и се пресметуваат изведените количини меѓу две снимања. Тоа е објективна основа за привремените ситуации меѓу инвеститорот и изведувачот.

Многу сопственици не знаат каде точно минува границата на нивната парцела. Оградите, ѕидовите и меѓите често се поставени по договор или по проценка, а не според катастарскиот план. Проблемот се открива при продажба, градба или нова ограда, кога соседите не се согласуваат.

Што е обележување на граници

Геодетот ги пренесува на терен координатите на граничните точки од катастарот. Точките се обележуваат со трајни белези, на пример метални клинови или бетонски белези, а по барање и со колчиња за поставување ограда.

Кога да се направи

• пред поставување ограда или ѕид кон соседот;
• пред градба близу до границата;
• при купување парцела, за да знаете што точно купувате;
• кога постои несогласување со соседот за положбата на меѓата.

Ако состојбата на терен не одговара на катастарот

Понекогаш постојната ограда значително отстапува од катастарската граница. Тогаш има неколку можности: преместување на оградата, договор меѓу соседите и запишување на промената со геодетски елаборат или, ако нема договор, судска постапка во која геодетот се јавува како вештак.

Совет: поканете го соседот да присуствува на обележувањето. Кога двајцата ја гледаат истата точка на терен, договорот е многу полесен.

Кај многу постојни објекти проектната документација е изгубена, непотполна или не одговара на изведената состојба. Мерењето со метар на фасади, покриви и тешко пристапни делови е бавно и несигурно. Со фотограметрија од воздух и од земја може да се добие целосен 3D модел на објектот.

Што се добива

• облак на точки и текстуриран 3D модел на објектот и неговата околина;
• ортофото на фасадите, исправени снимки по кои може да се мери;
• пресеци и изгледи за подлога во CAD;
• основа за изработка на BIM модел на постојната состојба.

Каде се користи

За реконструкции и енергетски санации, за доградби и надградби, за заштита на културното наследство, за проверка на покриви и фасади по невреме и за документирање на состојбата пред почеток на соседна градба.

Комбинација со геодетски мерења

За моделот да има вистинска размера и положба, тој се поврзува со контролни точки мерени со тотална станица и GNSS. Така 3D моделот е во државниот координатен систем и може директно да се спои со геодетската подлога и проектот.

Голем дел од доцнењата во геодетските постапки не настануваат на терен, туку поради документ што недостасува или пристап што не е обезбеден. Неколку едноставни чекори пред мерењето ја забрзуваат целата постапка.

Документи

• имотен лист или друг доказ за сопственост;
• број на катастарската парцела и катастарската општина;
• постојна техничка документација: одобрение за градење, проект, стари елаборати и скици;
• договор, решение за наследство или друг документ, ако се запишува промена на сопственоста;
• полномошно, ако барањето го поднесува друго лице.

На терен

• обезбедете пристап до целата парцела и објект, вклучително и подрум и покрив кога се снима објект;
• ако е можно, прочистете ја вегетацијата околу граничните белези;
• известете ги соседите кога се обележуваат граници;
• за детекција на подземни инсталации, обезбедете ги постојните податоци од јавните претпријатија, ако ги имате.

Кажете ни ја целта

Истото мерење може да се изведе на различни начини во зависност од намената: запишување во катастар, проектирање, продажба или судски спор. Кога однапред ја знаеме целта, ги собираме сите потребни податоци во едно доаѓање на терен.